Hier vind je enkele tips waar je meteen mee aan de slag kan. De citaten ter illustratie komen van professionals die uit eigen ervaring spreken.

Tips voor individuele gesprekken

1.    Ken jezelf! Als hulpverlener heb je je eigen waarden en normen en speelt je eigen opvoeding ook mee. Dat is geen probleem. Als je je hiervan bewust bent, kan je vermijden dat je persoonlijke overtuiging doorweegt in het gesprek. Bekijk ook waar je jezelf ongemakkelijk bij voelt en probeer dat gevoel niet te vermijden. (Averill, S., 2010)

2.    De meeste patiënten geven aan dat ze liever hebben dat de hulpverlener over seksualiteit begint dan dat ze er zelf over moeten beginnen. Artsen ervaren praten over seks als te intiem, teveel in de privésfeer van de patiënt, terwijl patiënten dit vaak niet zo ervaren. In een Amerikaanse studie bij 500 volwassenen patiënten zegt 2/3de van hen dat ze er niet over beginnen omdat ze geloven dat spreken over seksualiteit gênant zou zijn voor de dokter. (Marwick, C., 1999)

“Mensen beginnen vaak niet spontaan over seksuele gezondheid te praten, het is belangrijk om dan zelf een aanknopingspunt te vinden. Je kan vanuit zo veel verschillende thema’s zoals huisvesting, vriendschap, vrije tijd, levensplanning … richting een gesprek over seksuele gezondheid gaan.” 

“Wanneer je zelf begint te spreken over seksuele gezondheid, merk je vaak dat de andere persoon vanzelf over de eigen situatie zal vertellen.” 

3.    Praten over seks is niet gelijk aan behandelen, maar betekent vooral luisteren, informeren en sensibiliseren. Je  hoeft dus niet alles te weten over seksualiteit of een oplossing te hebben voor elk probleem.

"Het is een beetje een cliché, maar vaak heeft een patiënt vooral nood aan iemand die naar hen luistert; is het veel meer dat wat hen helpt, dan mijn ‘goede advies’."

4.    Veroordeel nooit. Een uitspraak over seks kan snel kwetsend of beschuldigend zijn, wees je daarvan bewust.

“Accepteer de mens voor je zoals die is, ook al maakte deze keuzes die jij nooit zou maken.”

5.    Maak je eigen woordenboekje met woorden die goed verstaanbaar zijn en waarbij je je goed voelt. Je kan hiervoor het woordenboek op zanzu.be gebruiken.

“Het helpt natuurlijk dat ik zelf van Noord-Afrikaanse origine ben, daardoor weet ik goed welke woorden verkeerd geïnterpreteerd kunnen worden door mijn Marokkaanse cliënten, of zelfs beledigend kunnen zijn.” 

6.    Nodig uit om vragen te stellen waartoe je cliënt nooit eerder de kans kreeg. Maak het voor je cliënt duidelijk dat hij/zij bij jou terechtkan met vragen over seks. Ga dan in op wat voor jou cliënt belangrijk is en zet je eigen agenda opzij. Ga in je gesprek niet te snel. Benoem je beroepsgeheim

7.    Oefening baart kunst. Oefen in het stellen van vragen en oefen in het omgaan met de onwennigheid die je kan voelen wanneer je vragen stelt of luistert naar de antwoorden. (Averill, S)

“Spreken over seksuele gezondheid is gemakkelijker dan professionals zelf denken, we zien zelf soms drempels die er eigenlijk niet zijn.” 

Tips voor groepsgesprekken

1.    Fundamenteel is praten over seks in een multiculturele groep of in een ‘blanke/Vlaamse’ groep niet zo verschillend. Het is voor mensen uit om het even welke cultuur meestal een beetje gênant om over seks te praten. Wat betreft seksualiteit hebben mensen uit verschillende culturen heel veel met elkaar gemeen. Het is altijd beter te vertrekken vanuit deze gemeenschappelijke basis dan vanuit culturele verschillen.

“Eigenlijk pak ik een les in relationele en seksuele vorming voor een multiculturele groep op dezelfde manier aan als voor een niet-multiculturele groep. In beide groepen is het het belangrijkste dat deelnemers zich veilig voelen en dat je met participatieve methodieken werkt.” 

2.    Zorg voor een veilige omgeving en maak vooral afspraken. Je kan hiervoor de PICKASOLL-methodiek gebruiken. 

3.    Maak voor jezelf een eigen taal om over seksualiteit en relaties te praten. Je kan het woordenboek op zanzu.be gebruiken om je eigen woordenlijst op te stellen.

“Het is de kunst om op een heel normale en natuurlijke manier over seksualiteit te praten in groep, net zoals je bijvoorbeeld zou spreken over gezonde voeding.” 

“Het is belangrijk om te zoeken naar een gemeenschappelijke taal om over dit thema te spreken, misschien begrijpen de deelnemers het woord penis niet maar wel lul. Leer hen dan wel het maatschappelijk aanvaarde woord zodat ze dit op gepaste momenten kunnen gebruiken.” 

4.    Vermijd algemene discussies over cultuurverschillen. Het effect hiervan is vaak dat deelnemers het gevoel hebben dat ze hun cultuur moeten verdedigen. Het leidt ertoe dat deelnemers afgeleid worden van wat ze zelf voelen, van de vragen die zelf hebben. Op die manier kan een groepsgesprek over seksualiteit een gemiste kans zijn. Een open gesprek over persoonlijke ervaringen kan wel goed werken. Daarbij kan je vragen stellen zoals “Hoe is dat voor jou? Hoe kreeg jij als kind informatie? Hoe wordt er in jou familie hierover gesproken?”.

5.    Mensen die een meer gemeenschapsgerichte culturele achtergrond hebben, zullen sneller vanuit de wij-vorm praten. “Wij vinden maagdelijkheid belangrijk”, bijvoorbeeld. Je kan de vragen uitdiepen door te vragen hoe ze daar zelf mee omgaan, eerder dan te vragen wat ze daar nu zelf van vinden. 

6.    Ga in gesprek met de groep maar laat je persoonlijke ervaringen, voorbeelden en meningen zoveel mogelijk achterwege.

“Als vormingswerker creëer je het veilige kader waarin mensen kunnen leren, in de eerste plaats van elkaar. In het Engels noemt men dit “holding the container”. Als je dan over je eigen leven begint te vertellen, riskeer je uit die rol te vallen, vind ik. Daarom ben ik daar nogal voorzichtig mee.”

7.    Maak gebruik van de groep, want deelnemers leren meer van elkaar dan van een begeleider. Gebruik interactieve werkvormen, zoals ‘Tussen de lakens’, ‘de grabbelzak’ (zak gevuld met anticonceptiemiddelen), een quiz. 

“Een vorming of gesprek over seksualiteit? De eerste keer is moeilijk maar daarna wordt het echt leuk.”

8.    Geef deelnemers de kans om individueel een persoonlijke vraag te stellen, tijdens een pauze bijvoorbeeld of achteraf.

“Het is belangrijk om na een vorming tijd te voorzien voor individuele en persoonlijke vragen, want een sessie seksuele gezondheid kan wat teweegbrengen.”

Woordenboek en vertalingen

Hulp nodig? Vind een zorgverlener.

Hulp